Stockholm Üniversitesinde Orta Doğu tarihi uzmanı olarak vazife yapan Dr. Howard Eissenstat, Türkiye ve İsrail ortasında mümkün bir çekişme konusunda kamuoyunu uyardı.
“Türkiye-İsrail Rekabeti, Bir Sonraki Büyük Ortadoğu Çatışması mı?” başlıklı yazısında Eissenstat, İran’ın ve bölgedeki müttefik ağlarının büyük ölçüde zayıflatılmasının akabinde Türkiye ile İsrail’in bölge hakimiyeti için karşı karşıya geldiğini savundu.
İki ülkenin yakın gelecekte direkt bir savaşa girmeyi planlamadığı lakin iki ülkenin de Orta Doğu üzerinde hak argüman etmesinden ötürü çatışmanın mümkün olduğunu vurguladı.
Eissenstat, Orta Doğu’nun gidişatına taraf veren iki ABD müttefiki güç olarak tanımladığı Türkiye ve İsrail’in çok yakın bir gelecekte güç için gayret edeceğini söyledi.
GÜÇ ÇATIŞMASI ŞİMDİDEN BAŞLADI
Eissenstat, bu güç çatışmasının şimdiden başladığını belirtti ve yalnızca geçtiğimiz yıldan kıymetli örnekler verdi.
Yazıda, Nisan 2025’te İsrail’in, Suriye’deki üsleri “Türkiye’nin kullanmaması için” vurduğu hatırlatıldı. İsrail, o devir Suriye’ye akınları esnasında hücum sebebi olarak bu açıklamayı yapmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail Başbakanı Netanyahu’ya, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile “anlaşması gerektiği” telkini tansiyonu bir müddet düşürse de İsrail’in saldırgan hali bu durumu imkansız kıldı.
Eissenstat’a nazaran Ankara, İsrail’i giderek daha fazla “en acil bölgesel tehdit” olarak algılarken; İsrailli önderler de İran’ın askeri kapasitesinin zayıflamasının akabinde Türkiye’yi bölgesel üstünlüklerine yönelik “bir sonraki büyük rakip” olarak kıymetlendiriyor.
İki tarafın da yakın vadede çatışma istemediği lakin bölgesel güç boşluğunun derinleşmesiyle rekabetin kaçınılmaz biçimde sertleşeceği yazıda vurgulandı.
İRAN SAVAŞI FİTİLİ ATEŞLEDİ
Türkiye ve İsrail ortasında beklenen çekişme ise, Eissenstat’a nazaran, İran savaşından çabucak sonra gerçekleşecek. İran’ın zayıflaması, İsrail ve Türkiye ortasındaki ince bariyeri kaldırdı.
Buna nazaran İran savaşından evvel Türkiye; Katar’a verdiği dayanak, Mısır’da Abdulfettah el-Sisi’nin idareye gelişine karşı çıkması ve Suudi Arabistan ile yaşadığı tansiyonlar nedeniyle uzun mühlet bölgesel yalnızlık yaşadı.
Aynı periyotta İsrail ise, Körfez ülkelerinin İran ile yaşadığı krizlerden yararlanarak pozisyonunu güçlendirdi ve bu süreç 2020’de imzalanan İbrahim Muahedeleri ile büyük güç kazandı.
Ancak son devirde İran’ın ve bölgesel vekil güçlerinin zayıflatılması bu istikrarları kökten değiştirdi.
Eissenstat, İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın Körfez ülkelerinin Tel Aviv ile yakınlaşma münasebetini ortadan kaldırdığını belirtti.
Türkiye’nin ise buna karşılık, birçok bölge ülkesi tarafından giderek daha faydalı ve gerekli bir ortak olarak görülmeye başlandığı vurgulandı.
SAVAŞ YAKIN MI?
Eissenstat’a nazaran yakın vadede bir Türkiye-İsrail savaşı muhtemel değil. Lakin iki ülke ortasındaki rekabet süreksiz değil, yapısal bir özellik taşıyor.
Her iki tarafta da tehdit algılarını birbirlerine odaklanacak halde çeviriyor. Bilhassa Suriye başta olmak üzere üçüncü ülkelerde yaşanabilecek krizlerin denetimden çıkabileceği vurgulandı.
ABD hala iki ülke ortasındaki en değerli fren sistemi olsa da, başkanların mevcut sakinliği kalıcı bir tahlil olarak görmemesi telaşları artırdı.
Son durum, Ankara ile Tel Aviv ortasındaki çabanın artık sadece Filistin sıkıntısıyla sonlu kalmayıp yeni bölgesel sistemin liderliğine ait geniş bir rekabete dönüştüğünü gösterdi.
Kaynak: Haber7
